|
|
| Sint Agatha, gelegen aan de uiterwaarden van de Maas |
Sint Agatha
Het dorp St. Agatha ligt aan de Maas in het noorden van Brabant in de gemeente Cuijk. Omstreeks
1371 werd er het Kruisherenklooster opgericht. Vanuit
dit klooster van de Kruisheren werden veel missionarissen opgeleid. Dit gebeurde in de zogenaamde "Latijnse school".
In juni 2006 werden na een verbouwing van het klooster officieel enkele ruimten in gebruik genomen voor het
Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven dat onderdak biedt
aan het erfgoed van diverse kloosterorden.
Zowel archiefstukken, voor een orde of congregatie kenmerkende boeken en voorwerpen,
als audiovisueel materiaal en religieuze kunst worden er bewaard en toegankelijk gemaakt.
Ook de Kruisheren zelf brengen het erfgoed van hun orde onder in St. Agatha (Stichting Sint Aegten).
St. Agatha is het oudst bewoonde klooster van ons land.
De geschiedenis
van de Kruisheren in het Land van Cuijk gaat terug tot in de veertiende eeuw: in 1371 vestigden zich enkele Kruisbroeders
op uitnodiging van de landsheer in een kloostertje bij een kapel die aan de Heilige Agatha
was toegewijd, om de bediening van deze kapel op zich te nemen.
Perioden van grote bloei werden afgewisseld door tijden
van neergang en verval, maar telkens weer wisten de Kruisheren van St. Agatha de dikwijls dodelijke dreiging, die door de
eeuwen heen uitging van oorlog, ziekte en politiek beleid te weerstaan.
Tot op de dag van vandaag is de kloostertraditie
levend gehouden.
Het is dus niet zo verwonderlijk om het kalvariekruis op verschillende manieren op
het gebouw terug te vinden. Op de foto hieronder zelfs vlak bij elkaar, bruut verkracht door een niets ontziende regenpijp.
|
| St Agatha: tweemaal een kalvariekruis aan de noordzijde |
Een pontificaal kalvariekruis op de westzijde van de kapel. Op de steunbeer, geheel links,
is nog een teken te vinden, hier slecht te zien.
|
| St. Agatha westzijde |
Hier het pontificale kruis recht onder de klok.
|
| St. Agatha: detail westzijde |
En hier het kruis op de steunbeer, staande op een odal-rune.
|
| St. Agatha: detail steunbeer westzijde |
Bijzonder fraai is de magische uitstraling die dit schuinkruis bewerkstelligt op deze grote
muurvlakte van de kapel van St. Agatha.
|
| St. Agatha: noordzijde |
Dit kruis lijkt heel sterk op een Andreaskruis tegen een kruisigingspaal.
|
| St. Agatha: steunbeer uiterst rechts aan de noordzijde |
En dan op deze steunbeer toch nog een kruisteken. Het is heel goed mogelijk dat deze metselaars zelf kruisheren
waren. Ze hebben wel de behoefte gevoeld om tekens aan te brengen, maar dat moesten wel christelijke tekens zijn, nauw aansluitend
bij hun kloosterorde.
|
| St. Agatha: steunbeer noordzijde |
Oostrum (bij Venray)
In dit dorpje, vlak bij Venray, treffen we een groot maalkruis aan op de wand van de kerk.
Oostrum (Limburgs: Aostrem of Aostrum) is het grootste kerkdorp van de gemeente Venray. Het heeft
een indrukwekkende historie die terug te voeren is tot minimaal 1200 toen de naam Oostrum reeds in de geschiedkundige
stukken voor kwam.
De oudste akte van de schepenbank dateert van 16 april 1410. Er is van deze schepenbank een zegelstempel
bewaard gebleven (onbekend uit welk jaar) dat de Heilige Maagd Maria vertoont met op haar rechterarm het kind Jezus en in
haar linkerhand een scepter met in de rand "Segel der Schepens Oosterom".
Rond het jaar 1400 werd een eenbeukige kerk gebouwd, ter vervanging van een 13e eeuwse voorganger. Deze
kerk had een aanzet tot een toren, maar deze werd pas afgebouwd in 1888 naar ontwerp van J. Jorna uit Roermond. In de jaren
'30 van de vorige eeuw werd vanwege ruimtegebrek een grote driebeukige kerk gebouwd tegen het oude schip. De architect hiervan
was J. Coumans. Het oude schip werd hierdoor veranderd in een soort van voorportaal.
In 1944 werd de kerk opgeblazen. In 1952-1953 werd de oorlogsschade hersteld. De toren werd hierbij onder één dak gebracht.
Er werd ook een dakruiter op het dak geplaatst.
Oostrum is een bedevaartsoord: Onze Lieve Vrouw Behoudenis der Kranken.
|
| Oostrum (bij Venray) |
Laten we maar wat dichterbij komen en de kerkhof betreden.
|
| Oostrum: noordzijde kerk |
En dan zien we een schuinkruis dat ons toch weer voor een probleem stelt. Hier is bewust
een streep dwars gezet. Mogelijk dat het kruis hier de betekenis moest krijgen van Andreaskruis, door de extra steunpaal in
het midden, maar ook kan het hier wijzen in de richting van een metselaarsgilde-teken.
|
| Oostrum: metselteken aan de Noordzijde |
|
