|
Polsbroek: Dorp 41
Er is al wel een Stichting:
Stichting tot Behoud van het Pand Dorp 41 te Polsbroek, gemeente Lopik.
Maar nu nog de verdere restauratie.
Dit is het oudste pand van Polsbroek, op de kerktoren na.
Het is gebouwd in de tijd van de Renaissance: ik schat 1e helft 17e eeuw.
Naast de voordeur zit een opmerkelijk kruisvormig metselteken. Uniek in zijn soort, voor
zo ver ik tot nu toe kan nagaan.
|
| Polsbroek: renaissance boerderijtje |
Een ornamenteel bovenlicht heeft het pand nooit gekend. Het lijkt erop dat het originele bovenlicht ( in
vorm) nog bewaard is.
|
| Polsbroek: ingang oude boerderij |
Maar wat hier prachtig bewaard is, is het metselteken in kruisvorm naast de klink
van de deur. Het stamt uit een tijd dat men besef had van boze kwaadwillende geesten, die met name bij de deur op de loer
lagen. Een symbolisch (gewijd) kruis moest het huis ter plekke beveiligen.
Zo'n kruisvorm (de vorm van een wijdingskruis) lijkt me te stammen uit de katholieke traditie.
|
| Polsbroek: kruisvormig metselteken naast de ingang |
Polsbroek: St Janskerk
De kerk van Polsbroek stamt al van voor 1258. En viel onder het Ambacht van Zuid-Polsbroek.
Het werd zo noordelijk mogelijk in het Ambacht gebouwd om ook parochianen te trekken uit Vlist, Bonrepas en Noord-Polsbroek,
die behoorden tot een ander Ambacht dat onder de Baronie van IJsselstein viel. Pas in 1857 werden de beide Polsbroeken één.
Van de oude kerk is niets meer over. Wat resteert is de toren. Deze is voor wat betreft de onderste geledingen
rond 1300 gebouwd. De bovenste is uit de 15e eeuw.
Opvallend aan deze fraaie romaanse toren is de gotische boog boven de romaanse deur. Hoewel
geen symbolisch metselteken, toch wel bijzonder genoeg om in de verzameling op te nemen.
|
| Polsbroek: Romaanse toren uit de 13e eeuw. |
|
| Polsbroek: ingang toren met gotische boog in metselwerk |
|
| Polsbroek: kerktoren: Romaans metselwerk |
|
| De Lange Jan |
Middelburg: abdijkerk
De belangrijkste kerk van Middelburg wordt geflankeerd door de 'Lange Jan'. Deze toren van natuursteen en
kerk van baksteen maken deel uit van het abdijcomplex.
Het klooster, gewijd aan Maria, wordt gesticht ca. 1200.
De aanvankelijk kleine kloosterkapel werd in het 2e kwart van de 13e eeuw al vervangen door een Romaanse
kerk. Deze kerk werd vanaf 1266 tevens parochiekerk.
In de loop van de 14e en 15e eeuw hebben uitbreidingen plaatsgevonden met als resultaat dat er 2 kerken
zijn ontstaan: een koorkerk en een tweebeukige hallenkerk, gewijd aan St. Nicolaas.
Helaas kan de maker van de foto mij niet zeggen op welk deel van de kerk de metseltekens zijn
gevonden.
Na grote
schade door beeldenstorm, gevolgd door de grote brand van januari 1568 werd op 9 december 1570 de herbouw aanbesteed. Na de
overgang van Middelburg in handen van Prins van Oranje werd de kerk in februari 1574 toegewezen aan de Hervormden. In de daaropvolgende
jaren werd zij verder opgebouwd en in 1585 werd voor het eerst de naam Nieuwe kerk gebruikt (daarvoor werd
gesproken over Oostmunster- of Oude kerk).
Het Abdijcomplex is in de 2e WO zwaar verwoest. Vermoedelijk zijn
deze muurgedeelten gespaard gebleven en hebben de tekens (net als in Rotterdam) de verwoesting doorstaan.
Ik zal nog een keer op onderzoek uitgaan.
| foto: Peter Smits |
|
| Middelburg: abdijkerk |
En zo zag het er uit voor de 2e wereldoorlog. De 2 hallen van de parochiekerk zijn hier goed te zien.
|
| Abdijkerk met Lange Jan |
|
| Middelburg: Abdijplein in 1746 |
De ruimte tussen koorkerk en parochiekerk bij de toren, wordt nu wandelkerk genoemd.(zie
plattegrond, waarop de kerk in het grijs is aangegeven).
|
| plattegrond abdijgebouwen |
|
